ปากไก่และใบเรือ

หนังสือ ปากไก่และใบเรือ รวมความเรียงว่าด้วยวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ต้นรัตนโกสินทร์ ของศาสตราจารย์ ดร. นิธิ เอียวศรีวงศ์ ได้รับการตีพิมพ์เป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2527 ประกอบด้วยบทความ 5 บทความ และพิมพ์ซ้ำอีกหลายครั้ง ทั้งยังได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษอีกในเวลาต่อมา นับได้ว่าเป็นงานศึกษาประวัติศาสตร์ไทยที่สำคัญยิ่ง โดยเฉพาะในแง่ของการนำวรรณกรรมเข้ามาใช้ศึกษาประวัติศาสตร์ ทำให้สามารถอธิบายประวัติศาสตร์ไทยสมัยต้นรัตนโกสินทร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และภูมิปัญญาได้อย่างกว้างขวางรอบด้านและลึกซึ้งขึ้น เป็นแบบอย่างและแนวทางให้การศึกษาประวัติศาสตร์ไทยและวงวิชาการไทยศึกษา คริส เบเคอร์ นักวิชาการด้านไทยศึกษา ได้กล่าวใน “คำตาม” หนังสือ ปากไก่และใบเรือ ฉบับพิมพ์ภาษาอังกฤษ Pen and Sail: Literature and History in Early Bangkok ว่า หนังสือเล่มนี้ “ได้สถาปนาให้นิธิ เอียวศรีวงศ์ เป็นนักประวัติศาสตร์ที่มีงานสร้างสรรค์ และได้รับการยอมรับมากที่สุดในนักประวัติศาสตร์รุ่นเดียวกัน” ด้วยเหตุที่หนังสือเล่มนี้ได้พลิกมุมมองเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ไทยที่ไม่เพียงแต่ช่วงเวลาในการศึกษาของหนังสือเล่มนี้เท่านั้น แต่วิธีวิทยาที่ปรากฏในหนังสือเล่มนี้ได้เป็นการเปิดมุมองในการศึกษาสังคมไทยในมิติต่าง ๆ ที่มากกว่าประวัติศาสตร์